NRC Next covers streaming music


06.17.10 Posted in Blog by

Today, the Dutch quality newspaper NRC Next published an article that I wrote for them. It’s titled ‘Herinneringen delen in een wolk van data’ (‘Sharing memories in a cloud of data’) and in it I explore the characteristics of the personal streaming music collection. Read the full article below or download the article in PDF.

Herinneringen delen in een wolk van data

Streaming muziekdiensten zijn een doorbraak in onze muziekconsumptie
Wat is de invloed van deze diensten op de band tussen verzamelaar en verzameling?

Door Robbert van Ooijen
De tastbare muziekcollectie was de laatste jaren al aan het verdwijnen. Vinyl werd in de jaren tachtig vervangen door de cd, de cd-collectie werd in het afgelopen decennium geript naar de computer en vervolgens werd deze weer overgezet op de iPod. Mijn mp3-muziekcollectie leek al niet meer op de vinyl- en cd-collecties van voorheen, maar al helemaal niet meer nu de muziek zelf van de harde schijf verdwijnt. 

De nieuwe generatie online streaming muziekapplicaties maakt het grotendeels overbodig om muziekbestanden op te slaan. De muziekcollectie bestaat daardoor slechts uit streams van bestanden die ergens in ‘the cloud’ staan opgeslagen.

Terwijl deze ontwikkelingen bij velen enthousiasme opwekken en het woord ‘revolutie’ alweer in de lucht hangt, roepen ze ook een belangrijke vraag op. Wat blijft er over van de relatie tussen de verzamelaar en zijn muziekcollectie, nu deze verzameling een gewichtsloze, eindeloze wolk van data is geworden?

Voor een antwoord op die vraag, moeten we  kijken wat een verzameling nu precies is. In de jaren dertig van de vorige eeuw schreef de Duitse cultuurfilosoof Walter Benjamin al over de collectie en weidde hij in het  essay Ich packe meine Bibliothek aus uit over de band tussen de verzamelaar en zijn verzameling. Wanneer Benjamin zijn collectie boeken na een verhuizing één voor één weer uit het stof haalt, herinnert hij zich de plekken waar hij ze gekocht heeft en het gevoel dat bij dat moment hoorde. Een zelfde emotie roept het doornemen van de muziekverzameling op. Het eerste singletje dat gekocht werd, het album dat grijsgedraaid werd bij een geliefde en de cd die meeging met vakantie en herinneringen oproept aan die ene, prachtige of juist tragische  zomer in Frankrijk.

De verzamelaar heeft een band met de onderdelen van zijn collectie; zonder hem zou de verzameling het grootste deel van zijn betekenis verliezen. Een verzameling is niet alleen een bont gezelschap van spullen, maar ook een manier om herinneringen en beelden uit het verleden te structureren en te visualiseren. Zij reflecteert het leven en de identiteit van de verzamelaar. We kijken niet voor niets naar iemands muziek- of boekencollectie om hieruit op te maken met wie we te maken hebben.

Deze persoonlijke band hoeft niet te verdwijnen nu de muziekverzameling zich verplaatst naar het internet en slechts bestaat uit een collectie van links. We hebben in het verleden al vaker onze muziekcollecties moeten verplaatsen en overzetten op nieuwe dragers. Wanneer de Amerikaanse technologiejournalist Julian Dibbell in 2000 – in een essay in het verlengde van Benjamin – beschrijft hoe hij zijn cd-collectie digitaliseert, stelt hij dat dit niet zozeer voelt als het verplaatsen van een oude collectie, maar als het inblazen van nieuw leven. De stapel cd’s staat na het rippen levenloos op een schap, maar de muziekcollectie zelf leeft verder in de computer – en beleeft een wedergeboorte.

Dezelfde ervaring zullen de meeste mensen  hebben die kennismaken met de nieuwe generatie streaming muziekapplicaties – of dat nu bij Spotify, MOG of Grooveshark is. Zoals het uitpakken van boeken voor Benjamin zorgde voor een schat aan herinneringen en de geripte cd-collectie een nieuw leven kreeg, zal dit ook gebeuren bij het inrichten van de online streaming muziekcollectie.

>Met online streaming muziek hoef je bestanden nooit meer op te slaan<

Natuurlijk zorgt het verplaatsen van de muziekcollectie voor het verdwijnen van  vertrouwde elementen die geassocieerd worden met het verzamelen. De belangrijkste hiervan is het verdwijnen van de tastbaarheid. Zoals het vasthouden van een boek  wordt gezien als een essentieel onderdeel van het lezen, zo zijn ook veel mensen gehecht aan de tastbaarheid van geluidsdragers. Deze tastbaarheid was al aan het verdwijnen in het tijdperk van de mp3 en zal inderdaad verder verdwijnen in het tijdperk van streaming muziek. 

Maar hier komen nieuwe invloeden voor in de plaats. De belangrijkste  is de versterking van het sociale element van muziek. Muziek is altijd al onderdeel geweest van het sociale leven, maar door deze ontwikkeling in online muziek wordt het sociale aspect nog dominanter. Het peer-to-peer file-sharing-netwerk Napster zorgde bijvoorbeeld in 1999 al voor een directe verbinding tussen verzamelaars. En het Engelse Last.fm bracht in 2002 al mensen met dezelfde muzieksmaak bij elkaar. In de laatste versies van grote online stream-diensten worden muziekcollecties gekoppeld aan Facebook-profielen. Hierdoor krijgt het delen en ontdekken van nieuwe muziek een centrale plaats.

Dat oude gewoonten en pleziertjes niet verdwijnen bij de introductie van nieuwe media, blijkt ook uit de populariteit van afspeellijsten en persoonlijke compilatie-albums. Zoals vroeger de zelf samengestelde cassettes en cd’s, worden deze nu gemaakt en gedeeld binnen stream-diensten, maar ook daarbuiten: op het Nederlandse Playlistify.org bijvoorbeeld.

>Zonder de verzamelaar verliest de collectie een deel van zijn betekenis<

De manier waarop ik met streamdiensten mijn muziekcollectie opbouw, het uiterlijk ervan en de manier waarop ik haar onderhoud, verschilt met de persoonlijke muziekcollectie van voorheen. Maar is de relatie tussen mij en mijn muziekcollectie in het tijdperk van streaming muziek aan erosie onderhevig? Nee. Dat komt door het gemak waarmee oude klassiekers en nieuwe hits ontdekt kunnen worden, door de toegankelijkheid van de eigen collectie op elke plek denkbaar en door de vernieuwde band met mede-verzamelaars. 

De belangrijke rol die de verzameling speelt in het structureren van herinneringen, zoals Benjamin het beschreef,  zie je ook terug in de passie bij het maken, onderhouden en delen van afspeellijsten. De nieuwe generatie muziekapplicaties maakt het aantal mogelijkheden om betekenis te geven aan een anders chaotische muziekverzameling alleen maar groter. Verzamelen in het tijdperk van streaming muziek wordt vergemakkelijkt en aangemoedigd. Je haalt niet alleen je eigen herinneringen op, maar maakt ook deel uit van een collectief geheugen.

Robbert van Ooijen studeert af op streaming muziek bij Nieuwe media & digitale cultuur aan de UU. Hij blogt over online muziek op http://haveyouheard.it




6 Responses to “NRC Next covers streaming music”

  1. Eric says:

    Mooi Artikel.
    Ik ben van een vijftiger en opgegroeid met LP, CD, MP3 etc…en ik ben een verzamelaar. Een verzamelaar van promotie cd’s van Bob Dylan. Elke nieuwe cd wordt begeleid door een promotie cd met een twee drie nummers en altijd weer een nog nooit uitgebracht ( al dan niet live ) nummer. Het is niet altijd makkelijk om zo’n cd te verkrijgen.
    Die jacht ontbeert de nieuwe generatie muziekapplicaties.

    De relatie hoes – lp/cd is ook voor menig verzamelaar een krachtige en ook een werkelijk onderdeel van het product.
    Andy Warhol maakte hoezen voor Velvet Underground en de Rolling Stones, Roger Dean voor oa Yes, Anton Corbijn voor U2 en droegen in belangrijke mate bij tot het succes van een album.

    Ook dat ontbeert in mijn ogen de nieuwe generatie muziekapplicaties. Mogelijk verzamelt een muziekverzamelaar meer dan alleen nummers. Ik in elk geval wel.

  2. Robbert van Ooijen says:

    Dank voor je reactie! Als verzamelaar begrijp ik goed waar je het over hebt, de kick van het verkrijgen van een verzamelobject dat eigenlijk bijna niet verkrijgbaar is. Bij de nieuwe generatie streaming muziekdiensten verdwijnt dit exclusieve karakter van muziek inderdaad.

    Ook lijkt context in de vorm van de lp-hoes of het cd-boekje afwezig te zijn. Zoals je zegt is dit ook onderdeel van het product. Echter, er komen ook meerdere manieren om betekenis te geven aan muziek bij. De muziekapplicatie Songbird bijvoorbeeld (soort iTunes) koppelt metadata van de muziek al aan foto’s, lyrics, websites en video’s. Met dit soort features kan de verzamelaar meer dan alleen nummers blijven verzamelen.

    Wat vind je er als Dylan fan in het licht van het artikel trouwens van dat zijn muziek niet toegankelijk is via Spotify?

  3. Meindert says:

    Hoi Robbert,

    leuk stuk! Ik kan me helemaal vinden in die gedachte want ik schreef er zelf laatst al een vergelijkbare blogpost over.

    http://www.mindnote.nl/2010/05/tooltip-12-spotify-zal-de-albumcultuur-weer-veranderen/

    Ik verwees toen naar mijn artikel uit 2006 dat ik voor het studenten mediamagazine XI schreef. De introductie van de iPod vond ik gepaard gaan met een ‘afbraak van de albumcultuur’. De déjà vu’s die muziek op kunnen roepen vind ik nl ook één van die waardevolle aspecten van muziek.

    Wat ik bij streamingmuziek vooral zo interessant vind, is de mogelijkheid om afspeellijsten te maken voor bijvoorbeeld een specifiek zomers bbq-feestje, een afstudeerfeestje, als achtergrondmuziek tijdens het studeren of sporten etc. Het maken van dergelijke lijsten roepen denk ik vergelijkbare déjà vu’s op.

  4. [...] This post was mentioned on Twitter by Meindert Bussink, Robbert van Ooijen. Robbert van Ooijen said: Mijn artikel in de NRC Next van gister gemist en toch benieuwd naar de inhoud? Hij staat nu online op http://bit.ly/cR17g4 ! [...]

  5. Robbert van Ooijen says:

    @Meindert Dankje!

    De laatste tijd hoor je zoals je zelf ook aangeeft vaak dat de albumcultuur aan het verdwijnen is. Tegelijkertijd laat het succes van afspeellijsten zien dat mensen nummers willen blijven manipuleren tot groepen. Een wedergeboorte van het album?

  6. [...] In this essay I explore the personal music collection and how it is affected by the next generation of streaming music applications. It was published in the Dutch quality newspaper NRC Next on the 17th of June, 2010. Read the full article (in Dutch) here. [...]

Leave a Reply

Current day month ye@r *

*